Şu An Okunan
Ekranlarda Sansür

Ekranlarda Sansür

Televizyonda ve dijital platformlarda film ve dizilere yönelik sansür uygulamalarından kısa kısa. Bu haber güncellenmektedir.

Televizyon ya da dijital platformlarda karşılaştığınız sansür uygulamalarını bizimle paylaşın: [email protected]

Tatlı Hayat – teve2

Susma Platformu’nun 14 Haziran 2021 tarihli haberinde Tatlı Hayat (2001-2004) dizisinin teve2 adlı kanaldaki tekrar gösterimlerinde bazı repliklerin ve kelimelerin sansürlenmesine dikkat çekiliyor. Haberde BirGün gazetesi yazarı Uğur Kutay’ın köşe yazısında ve Kutsal Motor’un bir YouTube videosunda sözü edilen sansür uygulamalarına değiniliyor. Haluk Bilginer ve Türkan Şoray’ın başrollerini canlandırdığı dizide II. Abdülhamit’in resmini yapmak isteyen bir ressamla ilgili replikler ve “psikopos” kelimesi gerek ses kısma gerekse görüntü karartma gibi yöntemlerle sansürleniyor. Hem Uğur Kutay hem de Kutsal Motor ekibi, dizinin Flash TV’de yayınlanan versiyonları ile kıyaslama yaparak teve2’de uygulanan sansürü teyit ediyor.

Café Society – Filmbox HD

Batu Anadolu adlı okurumuz Filmbox HD’de gösterilmekte olan Café Society (2016) filminin tüm öpüşme sahnelerinin sansürlendiğini bildirdi. Söz konusu sahnelerin ilgili kısımlarının bulanıklaştırıldığı görülüyor.

Türkçede mozaikleme olarak da anılan bu efekt,  5727 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 2008’de TBMM’de kabul edilmesinin ardından kanallar tarafından sigarayı sansürlemek için kullanılmaya başlandı. Mozaikleme/bulanıklaştırma sansürleri sonraki yıllarda alkol ve çıplaklık gibi unsurları da kapsayacak biçimde keyfî olarak genişletildi. Bir “film kanalı” olan Filmbox HD’nin ‘öpüşme’yi de sansür kapsamında değerlendirdiği görülüyor. Öte yandan, son zamanlarda dijital yayın platformu ve TV kanallarında gösterilen filmlerde bu tür sansürlerin artması, filmlerin tüm kanallarda önceden dolaşıma girmiş sansürlü kopyalarıyla gösterildiği şüphesini uyandırıyor. Telefon ve bilgisayarın yanı sıra uydu/kablo yayını aracılığıyla televizyondan da izlenebilen Filmbox HD, “film ve dizi severler için bir numara olmaya aday” iddiasıyla 2016’da piyasaya atılmıştı. (14 Mayıs 2021)

Terminatör – BluTV

James Cameron imzalı Terminatör (The Terminator, 1984) dijital yayın platformu BluTV’de sevişme sahnesi sansürlenmiş olarak gösteriliyor. Sinema tarihinin kült yapımları arasında yer alan Terminatör, gelecekte insanlar ve makineler arasında süren savaşın akıbetinin 1984 yılında belirlendiği bir evrende geçiyor.

Makineler, ileride kendilerine karşı direnişin liderliğini üstelenecek olan John Connor’ın hiç var olmaması için annesi Sarah Connor’u (Linda Hamilton) öldürmek üzere 1984 yılına bir robot gönderirler. Direniş ise Sarah’ı korumak için Kyle Reese (Michael Biehn) adlı bir adamı geçmişe gönderir. Sarah ve Kyle, Terminatör’e karşı mücadele ederken birbirlerine yakınlaşırlar ve bir otel odasında birlikte olurlar. Bu birliktelikten John Connor dünyaya gelecektir.

Ancak BluTV’deki versiyonda, ikilinin sevişme sahnesi yok. Sarah ve Kyle’ın öpüşmeye başladıkları andan itibaren film sansürleniyor ve bir sonraki karede giyinmeye başladıklarını görüyoruz. (11 Mayıs 2021)

REC 3: Diriliş – Puhu TV

Puhu TV’de gösterilmekte olan [Rec]³: Diriliş ([Rec]³: Génesis, 2012) adlı filmin orijinal süresinden daha kısa olduğu görülüyor. Bir takipçimiz filmin şiddet içeren gore sahnelerinin kesilmiş olduğunu bildirdi. Orijinal süresi 81 dakika olan film, Puhu TV’de 77 dakika olarak gösterilmekte. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca getirilen sınıflandırma ve yaş sınırı ibarelerinin buna rağmen filmin başında korunduğu da göze çarpıyor.

Ölümlü Dünya – ATV

ATV’nin, 4 Nisan 2021 akşamı yayınlandığı Ölümlü Dünya (2018) filminin bazı repliklerini sansürlediği ortaya çıkardı. Twitter’da @aylakokur hesabının paylaştığı videoda, Gazanfer (Ahmet Mümtaz Taylan) ile Oktay (Alper Kul) karakterleri arasındaki bir diyalogda geçen “dolar olmuş 4” repliğinin sansürlendiği görülüyor. Bu replikle birlikte, Gazanfer’in “Adı ne bu kızın?” sorusu ile Serhan’ın (Sarp Apak) cevabı (“Begüm”) da filmden kesilmiş. Sahnenin bu şekilde kesilmesi, Türkiye televizyonlarında siyasi sansürün ulaştığı boyutlara dair ipuçları veriyor. Ali Atay’ın yönetmenliğini yaptığı 2018 tarihli filme Türkiye’de başka platformlardan da erişilebilmekte.

I Hate Suzie – beIN CONNECT

Kutsal Motor’un bir videosunda sözü edilenler, Digitürk’ün dijital yayın platformu beIN CONNECT’in kişiye göre sansür uygulayıp uygulamadığı sorusunu gündeme getirdi. I Hate Suzie (2020) adlı dizinin 4. bölümünde yer alan dildo sahnesini platformun bazı kullanıcıları görürken, bazıları ise görmediklerini bildiriyor.

Ahlat Ağacı – Tivibu/TRT 2

Artı TV muhabiri Altan Sancar, Türk Telekom’un dijital platformu Tivibu’nun Ahlat Ağacı (2018) filminde yer alan bir heykele sansür uyguladığını duyurdu. Sancar’ın 17 Ekim 2020’de Twitter hesabından paylaştığı videoda, baş karakter Sinan Karasu’nun yazar Süleyman ile konuştuğu sahnede arka plandaki heykelin memelerinin kanal tarafından bulanıklaştırıldığı görülüyor. Öte yandan, 28 Ağustos 2020’de paylaşılan bir tweet‘ten, Ahlat Ağacı‘nın Tivibu’da uzun süredir bu şekilde gösterilmekte olduğu anlaşılıyor. Film Tivibu’nun Sinema Yerli kanalında 28 Mayıs’ta gösterime girmişti.

Ahlat Ağacı daha önce de TRT 2’de sansürlü olarak gösterilmiş, sinema yazarı Eyüp Can Yoksu Twitter hesabında filmin sansürlenen uygulanan kısımlarına değinmişti. TRT2’de başta Sinan ile Hatice’nin öpüştüğü plan olmak üzere birçok sahne sansürlenirken, Tivibu’nun sansürlediği heykel planı sansürsüz olarak gösterilmişti.

Harry Potter ve Melez Prens – Kanal D

31 Ağustos 2020 tarihinde Kanal D’de yayınlanan Harry Potter ve Melez Prens (Harry Potter and the Half-Blood Prince, 2008) filminde “büyü”, “ruh emici” ve “cin” kelimeleri kanal tarafından sansürlendi. Sosyal medyadan sansüre tepki gösteren birçok kullanıcı kelimelerin kullanıldığı anlarda filmin sesinin kapatıldığını paylaştı. Bilindiği üzere Harry Potter film serisi, fantastik bir evrendeki Hogwarts büyücülük okulunda yaşanan olaylara odaklanıyor.

Bir Zamanlar Anadolu’da – TRT 2

Okurumuz Emre Öztürk’ten: “TRT 2’nin 26 Haziran 2020 tarihinde, saat 21.30’da gerçekleştirdiği Bir Zamanlar Anadolu’da (2011) gösterimini izlemiştim. İzlerken iki yerde sansür fark ettim. Öncelikle sofradaki Eşekçi Cafer muhabbeti kesilmişti (Arap’ın o köyden kız alması vs.). Buradaki muhabbet sayesinde Arap’ın o köyden niye nefret ettiğini, ‘Bunların dedikoducu köyünü napayım?’ deyişini ve o köye niye gelmek istemediğini anlıyorduk. Bu hâliyle baştaki savcıyla olan ‘Hangi köye gidelim?’ tartışması havada kalmış. Bu muhabbet neden kesilir anlam veremedim. Bazı kısımlarının kesildiğini fark ettiğim bir diğer sahne de otopsi sahnesiydi. Bu sahne orijinalinde daha gerçekçi ve grafikseldi. Adamın organı bir yerde çıkartılıyordu ve adam en başta tüm çıplaklığıyla gözüküyordu. Filmde bu da yoktu. Bunun neden kesildiği daha anlaşılabilir ama tabii tamamen kesmek yerine mozaiklenebilirdi. Otopsi sahnesi en sevdiğim sahnelerden biriydi, bu yüzden bunu da belirteyim istedim. Bu kadar basit şeyler çıkarılıyorsa eminim daha birçok filmde böyle şeyler görülüyordur. TRT 2’ye 4 Temmuz 2020 tarihinde Twitter’dan bunu belirttiğimdeyse bir cevap alamadım.”

Green Book – TRT 2

Bağımsız gazeteci Doğan Satmış Twitter hesabından, TRT 2’nin Yeşil Rehber (Green Book, 2019) filminin önemli bir sahnesini sansürlediğini bildirdi. Ünlü Afrikalı Amerikalı piyanist Don Shirley’nin hayat hikâyesinden yola çıkan film, TRT 2’nin “ödüllü ve prestijli filmler”den oluşan Ağustos 2020 programının ilk filmi olarak yayınlanıyordu. Satmış’ın aktardığına göre, Mahershala Ali’nin canlandırdığı Don Shirley’nin, eşcinsel olduğu için bir hamamda polis şiddetine maruz kaldığını öğrendiğimiz bölüm TRT 2 tarafından bütünüyle filmden çıkartıldı. Böylelikle TRT 2, ABD’de siyahlara ve LGBTİ+ bireylere yönelik ayrımcılığı konu alan filmdeki homofobik polis şiddetini sansürlemiş oldu. TRT 2’de filmi izleyenlerden, Don Shirley’nin gözünün niye morardığı bilgisiyle birlikte filmin dramatik yapısının temel unsurlarından biri (karakterin eşcinsel olduğu bilgisi) de saklanmış oldu. Yeşil Rehber, TRT 2’nin Sinema+ programında da incelenmişti. Ancak Ömer Faruk Sorak ve İpek Sorak’ın katıldığı Sinema+’nin söz konusu bölümüne, NBC Universal’ın telif hakkı nedeniyle Türkiye’de engellediği bir içeriğe sahip olduğu için YouTube’dan ulaşılamıyor. 

Designated Survivor – Netflix

Netflix, RTÜK’ün talebi üzerine Designated Survivor (2016-2019) adlı dizinin bir bölümüne Türkiye’den erişimi engelledi. Siyasi gerilim türündeki dizinin 2. sezonunun 7. bölümünde Troy Carlak tarafından canlandırılan Fatih Turan adlı kurmaca Türkiye Cumhurbaşkanı, dizideki ABD Başkanı Tom Kirkman’le karşı karşıya geliyor. ABD merkezli yayın organı Deadline’ın haberine göre Türkiye’nin sansür kurulu olarak bilinen RTÜK bu karakter sebebiyle bölümün platformdan kaldırılmasını talep etti. Netflix de yerel kanunlara uyum sağlamak için bölümü Türkiye platformundan kaldırdı. İlgili bölüme diğer ülkelerden erişim sağlanabiliyor. Designated Survivor daha önce de anlatısında Türkiye’yle ilgili kısımlara yer verdiği için eleştiri konusu olmuştu. Netflix’in benzer uygulamalara Suudi Arabistan ve Singapur gibi ülkelerde de başvurduğu biliniyor.

Neşeli Günler – Show TV

Show TV, 2 Şubat 2020 tarihinde yayınladığı Yeşilçam döneminin sevilen yapımlarından Neşeli Günler’e (1978) sansür uyguladı. Filmde geçen jenerik sözler arasında yer alan Şener Şen’in canlandırdığı Ziya karakterinin “İçişleri Bakanı arkadaşımdır, çok sıkışırsam ona telefon ederdim,” repliği kesildi. Bununla yetinmeyen Show TV, filmin ilerleyen dakikalarında yer alan Taksim’deki anıtın üzerindeki İGD (İlerici Gençlik Derneği) yazılamasını da buzlayarak verdi. Hatırlanacağı üzere Neşeli Günler, Gezi Direnişi sırasında eylemcilerin Gezi Parkı’nda izlediği filmlerdendi.

El Camino – Netflix

Dijital yayın platformu Netflix, El Camino: A Breaking Bad Movie (2019) adlı filmin Eylül 2019’da yayınlanan fragmanında yer alan sigara görüntüsüne sansür uyguladı. Uluslararası fragmanda bulunan sigara görüntüsü aynı fragmanın Türkiye versiyonunda kaldırıldı. Konuyla ilgili bir açıklama yapan Netflix Türkiye, uygulamanın fragmanla sınırlı olduğunu ve tanıtım amaçlı yapıldığını vurgularken söz konusu içeriğin yayın tarihinden itibaren herhangi bir değişiklik olmaksızın izlenebileceğini belirtti.

Aşıklar Şehri – Star TV

26 Temmuz 2019 Cuma gecesi, Star TV’de “televizyonda ilk kez” notuyla yayınlanan Aşıklar Şehri (La La Land, 2016) filminin önemli bir sahnesi, içkili bir mekânda geçtiği gerekçesiyle filmden atıldı. Filmin olay örgüsünde önemli bir rolü olan ve Sebastian (Ryan Gosling) karakterinin çalıştığı restorandan kovulmasıyla sonuçlanan sahnenin filmden kesilmesi hikâyenin akışını da sekteye uğrattı.